1. Kurulum ve ilk program

Bu sayfa dili hiç bilmeyen biri içindir. Sonunda kendi yazdığınız bir programı derleyip çalıştırmış olacaksınız.

KabaLang nedir

KabaLang, KabaOS için yazılmış Türkçe bir programlama dilidir. Yazdığınız kaynak dosya (.kbl) doğrudan yerel makine koduna derlenir — ortada yorumlayıcı, sanal makine ya da çalışma zamanı kurulumu yoktur. Ürettiğiniz dosya çift tıklanabilen bir programdır.

⚠️ .kbl ile .kaba aynı şey değildir. .kbl kaynak koddur; .kaba sisteme kurulan paket arşividir. Derleyiciye bir .kaba verirseniz "bu bir kaynak kod dosyası değil" der ve durur (ölçüldü). Eski projelerde kaynak dosyalar .kaba uzantılıydı; yeni projeler .kbl üretir.

Gerekenler

KabaOS'ta KabaLang için gereken her şey hazır gelir; ayrıca bir şey kurmanız gerekmez. Konsol, servis ve web programları ek kütüphane gerektirmez; yalnız grafik arayüzlü uygulamalar sistemin arayüz kütüphanelerini kullanır (bunlar da KabaOS'ta kuruludur).

Kurulumu doğrulayın:

kabalang surum     # ya da: kabalang version

Sürüm, motor ve kurulum dizini yazdırılıyorsa hazırsınız.

İlk program

merhaba.kbl adında bir dosya açın:

yazdir("Merhaba, KabaOS!")

Çalıştırın:

kabalang calistir merhaba.kbl

Ekranda Merhaba, KabaOS! görürsünüz. Arka planda olan şudur: kaynak yerel ikiliye derlendi, ikili çalıştırıldı.

Yalnız ikiliyi istiyorsanız:

kabalang derle merhaba.kbl -o merhaba
./merhaba

İkinci program — değişken ve biçimli metin

ad = "Deniz"
yil = 2026

yazdir(f"Selam {ad}, yıl {yil}.")
yazdir(f"2026 - 1923 = {yil - 1923}")

f"..." biçimindeki metinde süslü parantez içine ifade yazılır; sonucu metne katılır. Tür yazmanız gerekmez: ad metin, yil sayı olarak anlaşılır.

Kendi kendini sınayan program

dogrula(kosul, mesaj) koşul yanlışsa programı 1 çıkış koduyla durdurur ve mesajı yazar. Bu belgedeki örneklerin çoğu bu yüzden dogrula kullanır: örnek bozulursa sessizce yanlış çalışmaz, düşer.

fonksiyon kare(x):
    don x * x

dogrula(kare(7) == 49, "kare yanlış hesapladı")
yazdir("bütün doğrulamalar geçti")

⚠️ Dönüş sözcüğü dondur, dondur değil. (dondur yazarsanız derleyici "böyle bir fonksiyon tanımlanmamış" der — ölçüldü.)

kabalang komutları

Her komutun İngilizce ve Türkçe adı vardır; ikisi de aynı işi yapar.

Tek satırlık deneme:

kabalang -e 'yazdir("iki kere iki: " + metin(2 * 2))'

Yorum satırı

# Bu bir yorumdur; derleyici görmezden gelir.
yazdir("kod")     # satır sonunda da yazılabilir

Nereye devam

• Dilin kendisi: 2. Temel sözdizimi
• Hazır bir proje iskeleti isterseniz: 13. Proje ve şablonlar